GPS ਉਚਾਈ ਨਕਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ?
GPS ਉਚਾਈ ਇੱਕ ਮੁਲਾਇਮ ਗਣਿਤਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਗੋਲੇ ਤੋਂ ਮਾਪਦਾ ਹੈ; ਨਕਸ਼ੇ ਔਸਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ (ਭੂ-ਆਭ) ਤੋਂ ਮਾਪਦੇ ਹਨ — ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਵਾਲਾ ਸਤਹਾਂ ਥਾਂ ਮੁਤਾਬਕ −100 ਤੋਂ +85 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵੱਖ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ GPS ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀ ਗ਼ਲਤੀ ਜੋੜ ਲਓ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਉਮੀਦ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈ, ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ।
ਇਜਾਜ਼ਤ ਆਧਾਰਿਤ · ਨਿੱਜੀ · Chrome, Safari, Firefox, Edge 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਦੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਿਫ਼ਰ
«ਉਚਾਈ» ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਤਹ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਦੋ ਸਤਹਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਭਾਂਪ ਸਕਦੇ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਸੋ ਕੱਚੀ GPS ਉਚਾਈ WGS-84 ਅੰਡਾਕਾਰ ਗੋਲੇ ਤੋਂ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਇੱਕ ਮੁਲਾਇਮ, ਆਦਰਸ਼ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋਲਾ। ਪਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਗੁਰੂਤਾ ਦੇ ਮਗਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਸਾਵੇਂ ਪੁੰਜ ਦੇ — ਇਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਸਤਹ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੂ-ਆਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਉਹੀ ਸਿਫ਼ਰ ਜੋ ਨਕਸ਼ੇ, ਸੜਕੀ ਬੋਰਡ ਤੇ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਸਤਹਾਂ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ (ਭੂ-ਆਭ ਦਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ) ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ −100 ਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਕੋਲ +85 ਮੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਕੱਚੀ GPS ਉਚਾਈ ਦਸਾਂ ਮੀਟਰਾਂ ਤੱਕ 'ਗ਼ਲਤ' ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ੋਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਨਹੀਂ
ਅਜੋਕੇ ਫ਼ੋਨ ਉਚਾਈ ਵਿਖਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੂ-ਆਭ ਵਾਲੀ ਸੋਧ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਹਾਈਕਿੰਗ ਐਪ ਵਿਚਲਾ ਅੰਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਉਚਾਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਦਾ Geolocation API ਕੱਚੀ ਅੰਡਾਕਾਰ-ਗੋਲਾ ਉਚਾਈ ਅੱਗੇ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਉਚਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ — ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵੈੱਬ ਟੂਲ ਐਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਓਪਰੇ ਅੰਕ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾਲਾ ਸਤਹ ਦੇ ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੀ ਮਾਪ-ਗ਼ਲਤੀ ਵੀ ਬੈਠੀ ਹੈ: ਹਰ GPS ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਸਹੱਦੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੱਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੱਝਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਲੇਟਵੀਂ ਗ਼ਲਤੀ ਤੋਂ 1.5–3× ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਫ਼ਿਕਸ ਲੇਟਵੇਂ ਰੁਖ਼ 5 ਮੀ ਸਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁਖ਼ ਸੱਚੀਂ 15 ਮੀ ਖੁੰਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਤੇ ਧਰਾਤਲ ਮਾਡਲ — ਬਾਕੀ ਦੋ ਜਵਾਬ
ਫ਼ੋਨ ਤੇ ਘੜੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਹੋਰ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਾਪੇਖ ਤਬਦੀਲੀ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਲਾਜਵਾਬ (ਇਸ ਨੂੰ 3 ਮੀ ਦੀ ਪੌੜੀ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਪਰ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਵਜੋਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਸਮ ਹਰ ਘੰਟੇ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਖਿਸਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਇਸੇ ਲਈ ਫ਼ਿਟਨੈੱਸ ਐਪਾਂ ਇਸ ਨੂੰ GPS ਜਾਂ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੈੱਟ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜਾ ਸਰੋਤ ਧਰਾਤਲ ਮਾਡਲ (DEM) ਹੈ: ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਜ਼ਮੀਨੀ ਉਚਾਈ ਦਾ ਜਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਉਚਾਈ ਟੂਲ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ Copernicus ਡਾਟਾ। ਇਹ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਹੈ' — ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਲਈ ਪੱਕਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦਸਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ, ਦੂਰ ਕੀਤੇ
ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਉਚਾਈ ਦਾ ਰਿਣਾਤਮਕ ਆਉਣਾ: ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਡਾਕਾਰ ਗੋਲੇ ਤੇ ਭੂ-ਆਭ ਦਾ ਫ਼ਰਕ, ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਸਿੱਧੀ ਖੜ੍ਹੀ ਗ਼ਲਤੀ — ਦੋਵੇਂ ਆਮ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਖੜ੍ਹੇ-ਖੜ੍ਹੇ ਉਚਾਈ ਦਾ ±10 ਮੀ ਉੱਛਲਣਾ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਖੜ੍ਹੀ ਬਣਤਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਹਰ ਟਿੱਕ ਨਹੀਂ, ਰੁਝਾਨ ਵੇਖੋ। ਜਹਾਜ਼ ਵਾਲੀ «ਉਚਾਈ» ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੀਜੀ ਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ — ਮਿਆਰੀ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਕੱਢੀ ਉਚਾਈ, ਇਸੇ ਲਈ ਸੀਟ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ 10,000 ਮੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸ਼ਬਦ ਵੱਖਰੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ: ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਚਾਈ (elevation) ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਚਾਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਚਾਈ (altitude) ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉਚਾਈ (height) ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ।
ਕਿਹੜੇ ਅੰਕ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੀਏ?
ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਜਵਾਬ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਧਰਾਤਲ ਮਾਡਲ — ਇਹੀ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ GPS ਉਚਾਈ ਵੀ। ਡਰੋਨ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਪੈਰਾਗਲਾਈਡਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ: GPS ਤੇ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧਰਾਤਲ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ। ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾਪਣੀ ਹੈ: ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਦੀ ਸਾਪੇਖ ਤਬਦੀਲੀ। ਸਰੋਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 30 ਮੀ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਦਿਸਣਾ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਯੰਤਰ ਤਿੰਨ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਕਿਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਮੇਰਾ ਫ਼ੋਨ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਰਿਣਾਤਮਕ ਉਚਾਈ ਕਿਉਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ?
ਕੀ ਬੈਰੋਮੀਟਰ ਵਾਲੀ ਉਚਾਈ GPS ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰਾਊਜ਼ਰ ਵਾਲੀ ਉਚਾਈ ਹਾਈਕਿੰਗ ਐਪ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ: Why GPS Altitude Doesn't Match the Map · ਪੰਜਾਬੀ